Muzeum Zamkowe w Malborku i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformowały o powrocie do naszego kraju XVIII-wiecznej książki Leben Stanislai I, Königs von Pohlen (Żywot Stanisława I) autorstwa Georga Daniela Seylera (1686-1745), pochodzącej z przedwojennych zbiorów zamku malborskiego. Uroczystość przekazania odzyskanego starodruku odbyła się 22 maja w Malborku.
To dla mnie ogromna radość i wzruszenie, że dziś w murach zamku w Malborku możemy być świadkami powrotu cennego fragmentu naszej historii. Starodruk Daniela G. Seylera „Leben Stanislai I, Königs von Pohlen” po dziesięcioleciach nieobecności wraca do swojego domu. Został odnaleziony w Szwecji, przetrwał wojnę, przemierzył kontynent, ale nigdy nie przestał należeć do Malborka. Jego odzyskanie nie byłoby możliwe bez zaangażowania ludzi – muzealników, naukowców, pasjonatów historii, pracowników Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – mówiła Marta Cienkowska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Chciałabym dziś z serca podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do tego niezwykłego momentu. Dziękuję pracownikom Muzeum Zamkowego za ich codzienny trud i cichą, żmudną pracę. Dziękuję wszystkim, którzy nie zapomnieli, że to, co kiedyś należało do polskiej kultury, nadal do niej należy – nawet jeśli przez chwilę było daleko.
W kwietniu 2023 r. egzemplarz tego wyjątkowego dzieła został wystawiony na aukcji w jednym ze szwedzkich domów aukcyjnych. Dzięki badaniom proweniencyjnym ustalono, że posiada on przedwojenny stempel biblioteki zamku w Malborku. Po przedstawieniu wyników kwerendy, dom aukcyjny zdecydował się na bezwarunkowy zwrot obiektu stronie polskiej.
Odzyskany starodruk to pierwsze wydanie biografii króla Polski Stanisława Leszczyńskiego, wzbogacone o dodatek poświęcony kardynałowi Michałowi Radziejowskiemu; została napisana jeszcze za życia króla. Publikacja zawiera m.in. 24 miedzioryty z portretami (w tym wizerunki króla i królowej Katarzyny), 17 tablic z medalami Leszczyńskiego oraz jedną tablicę z obeliskiem upamiętniającym królów Stanisława Leszczyńskiego i Karola XII. Egzemplarze wydania z 1737 roku bardzo rzadko pojawiają się na rynku antykwarycznym, co dodatkowo podkreśla wartość odzyskanego dzieła.
Książkę opublikowano anonimowo po raz pierwszy w Szwecji w 1737 roku w języku niemieckim. W latach kolejnych doczekała się wielu wznowień, również w języku polskim i francuskim. Pierwsze wydanie jest jednak najobszerniejsze.
Autor Georg Daniel Seyler od 1720 roku był związany z Gimnazjum Akademickim w Elblągu. Swoje dzieło oparł na „Epistolae historico-familiares” Andrzeja Chryzostoma Załuskiego, który wraz z bratem był głównym inicjatorem powstania pracy.
Zbiory biblioteczne funkcjonowały w malborskim zamku do 1945 r. Pod koniec wojny, w związku z ogłoszeniem zamku twierdzą, obowiązywał zakaz ich ewakuacji. Wówczas w zamku deponowano również księgozbiory z okolicznych kościołów i instytucji, m.in. z Seminarium Duchownego w Pelplinie i Biblioteki Miejskiej w Gdańsku. Część zbiorów uległa rozproszeniu, a ocalałe zostały zabezpieczone po wojnie przez delegacje Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Ministerstwa Oświaty.
(źródło: MKiDN, fot. Magdalena Grodecka/MKiDN)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.