Kapituła XI edycji Nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego za najlepsze dzieło humanistyczne wydane w 2024 roku uznała książkę prof. Przemysława Czaplińskiego Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020.
„W pewnym sensie wychowałem się w bibliotece. Zabawek w domu nie brakowało, ale książki wokół mnie były liczniejsze, ciekawsze i bardziej pokuśliwe…” – pisze o swoim dzieciństwie prof. Przemysław Czapliński, filolog z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dziś jego monumentalna publikacja Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020 uznana została za najlepsze dzieło humanistyczne wydane w 2024 roku, a autor zdobył fundowaną przez Uniwersytet Łódzki Nagrodę im. Kotarbińskiego.
Najlepszą recenzją nagrodzonego dzieła prof. Przemysława Czaplińskiego jest uzasadnienie odczytane podczas gali przez przedstawicielkę Kapituły prof. Krysytnę Pietrych z Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego:
(…) W wydawniczych anonsach tej publikacji można było przeczytać, że to trochę podręcznik, trochę przewodnik, multisynteza, quasi-monografia i historyczno-literacki monster truck w jednym. W tym przypadku nie jest to jednak jedynie marketingowa przesada. Czapliński podjął się bowiem kolosalnego zadania zebrania i uporządkowania wedle różnorodnych kryteriów najistotniejszych zjawisk, jakie miały miejsce w polskiej prozie w latach 76.
A ponieważ jest wytrawnym znawcą literatury, znakomitym historykiem i krytykiem literackim, nie zapominajmy, że również pełnym pasji czytelnikiem, oparł swoją syntezę na solidnych podstawach filologicznych i doskonałej znajomości podejmowanych tematów oraz wyjątkowym talencie do szerokiego spojrzenia na przemiany prozy, usytuowane dodatkowo na rozległym tle kulturowym.
Synteza Czaplińskiego została przez niego samego opatrzona nader skromnie tytułem przewodnik, co oczywiście nie oddaje w pełni ani specyfiki, ani funkcji tej rewelacyjnej publikacji. To w istocie przebogaty bedeker po ostatnich 50 latach polskiej literatury i kultury. Nieoceniony nie tylko dla studentów kierunków humanistycznych, ale dla każdego czytelnika zainteresowanego światem literackim ostatniego półwiecza. Mimo tego, że autor nierzadko podejmuje skomplikowane zagadnienia, książkę czyta się świetnie.
Napisana bowiem została językiem przejrzystym i komunikatywnym, a skomponowana klarownie i funkcjonalnie można by powiedzieć, że wszystko w niej jest po coś i czemuś służy. W ujęciu Czaplińskiego proza jest przewodniczką po zawirowaniach polskiej historii najnowszej. Nie tylko ją przedstawia i opisuje, ale także aktywnie współuczestniczy w wydarzeniach społeczno-historycznych.
W tym roku w finale konkursu o Nagrodę im. Kotarbińskiego znalazło się pięć dzieł humanistycznych spośród 73 nadesłanych. Prof. Przemysław Czapliński, autor zwycięskiej publikacji, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego, otrzymał 70 tysięcy złotych, a pozostali finaliści po 5 tysięcy złotych.
Konkurs o Nagrodę im. Kotarbińskiego jest wielką promocją badań, publikacji humanistycznych i samej humanistyki. To jedyna tego rodzaju niezależna nagroda w Polsce, przyznawana naukowcom przez instytucję naukową. Na konkurs ustanowiony przez Uniwersytet Łódzki w 2015 roku wpłynęło dotychczas łącznie prawie 700 prac z 200 polskich ośrodków naukowych. W finałach wszystkich edycji znalazło się 55 wybitnych książek. W opinii samych nominowanych jest to najważniejszy konkurs dla humanistów w Polsce.
(info: Centrum Komunikacji i PR UŁ, fot.: Maciej Andrzejewski, UŁ)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.