Muzeum Niepodległości zaprasza na na wernisaż wystawy „Antoni Malczewski. W cieniu Wieszczów. Wystawa ze zbiorów prywatnych dr. Jana Sęka”, który odbędzie się 18 grudnia 2025 r. o godzinie 12:00 w Galerii Brama Bielańska (Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, oddział Muzeum Niepodległości). Kustosz wystawy: Ewa Hadrian
Wystawa została przygotowana z okazji 200. rocznicy opublikowania „Marii” – powieści poetyckiej Antoniego Malczewskiego (1793-1826). Eksponowana na przełomie lat 2025/2026 wprowadzać będzie także w rok upamiętniający 200. rocznicę śmierci prekursora romantyzmu w Polsce.
Postać i dzieło Antoniego Malczewskiego, przedstawiciela tzw. szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu, od lat pozostaje w cieniu romantycznych Wieszczów – poetów, którzy stworzyli dzieła w pełni formujące kształt polskiej epoki romantycznej. Jednak to jego „Maria”, nowatorska powieść poetycka, ukształtowała romantyczny obraz widzenia świata oraz osobowość romantycznego bohatera, a także wprowadziła do literatury polskiej ten synkretyczny gatunek literacki, łączący w sobie elementy dramatu, epiki i liryki, z tajemnicą w fabule, z bohaterami targanymi sprzecznymi namiętnościami.
Krótkie życie Antoniego Malczewskiego spowodowało, iż dla potomnych pozostał autorem jednego dzieła. Jednak ów auctor unius libri pozostawił rówieśnikom i potomnym dzieło wybitne i wyjątkowe, będące dla wielu źródło inspiracji. Co prawda inni twórcy epoki romantyzmu przyćmili Malczewskiego ilością powstałych dzieł, wśród nich znalazły się teksty wybitne i epokowe, jednak to pamięć o „Marii” powinna stanowić trwały element myślenia o polskim romantyzmie, tej epoce, która do dziś rozpłomienia serca, mąci spokój duszy i rozpala umysły.
Wystawa prezentować będzie zbiory prywatne dr. Jana Sęka, obejmujące postaci Antoniego Malczewskiego, jak również Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, czyli tych Wieszczów polskich, którzy w pełni, do perfekcji, rozwinęli w swoich dziełach elementy literackie, które znajdujemy w preromantycznej „Marii”.
Na wystawie zostaną przedstawione przede wszystkim publikacje książkowe, a także grafiki, litografie, nuty oraz dokumenty życia społecznego, w tym teatralia czy artefakty związane ze sztuką filmową oraz rzeźby, popiersia i medaliony. Eksponowanych będzie kilkadziesiąt wydań „Marii”, opublikowanych w Polsce i poza jej granicami w XIX i XX wieku. Niektóre z nich są ilustrowane, wiele egzemplarzy posiada znaki własnościowe, wskazujące na ich ciekawą proweniencję.
Dopełnieniem będą interesujące wydania dzieł Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego (głównie z XIX i początku XX wieku, wydane w kraju i za granicą), a także wybrane publikacje odnoszące się do biografii tych twórców bądź opracowania wskazujące na związki z „Marią” Malczewskiego. Na wystawie obecna będzie także XIX- oraz XX-wieczna recepcja dzieł polskich romantyków w kategorii sztuk filmowych, teatralnych oraz muzycznych, reprezentowana m.in. poprzez nuty, teatralia, wydawnictwa okolicznościowe towarzyszące ekranizacjom dzieł polskich romantyków.
Wszystkie wspomniane elementy wystawy, wzbogacone o rzeźby, popiersia, medaliony, medale okolicznościowe, znakomicie budują narrację o „Marii” Antoniego Malczewskiego, o Adamie Mickiewiczu i Juliuszu Słowackim, czyli o tej epoce, o której rzec można – trawestując znane powiedzenie – iż „my z niej wszyscy”.
Wystawa będzie czynna do 30 stycznia 2026 roku.
Wernisaż wystawy – 18 grudnia 2025 r., godz. 12:00
Galerii Brama Bielańska
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej
oddział Muzeum Niepodległości
ul. Czujna, 01-532 Warszawa
(info i grafika: Muzeum Niepodległości w Warszawie)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.