Wydawnictwo Inicjał przedstawia biografię-album prac Elwira Michała Adriollego, najwybitniejszego ilustratora drugiej połowy XIX wieku na ziemiach polskich.
Elwiro Michał Andriolli (1836-93). Najwybitniejszy ilustrator drugiej połowy XIX wieku na ziemiach polskich, twórca niezapominaych prac do Marii A. Malczewskiego, Pana Tadeusza A. Mickiewicza, Meira Ezefowicza E. Orzeszkowej, Romea i Julii W. Szekspira, Ostatniego Mohikanina J.F. Coopera, setek prac do ówczesnych czasopism ilustrowanych.
Urodzony w epoce odchodzącego w niepamięć romantyzmu, przez całe życie karmił się jego ułudami, a przy tym był jednym z nielicznych artystów, którzy jeszcze za życia zdobyli sławę i – na ówczesnych ziemiach polskich wcale nie było oczywiste – także pieniądze.
Urodzony w Wilnie syn Włocha, patriota, powstaniec styczniowy, przedsiębiorca, malarz, rysownik, ilustrator książek i czasopism. Włoch? Polak? Litwin? Artysta, który marzył o pozostawieniu po sobie wielkich dzieł sztuki, a – jak na ironię – przeszedł do historii za pracę, którą sam uważał za nieudaną: ilustracje do Pana Tadeusza.
Kim był ten człowiek, pełen niepospolitej energii i woli tworzenia?
Na to pytanie próbuję odpowiedzieć w tej książce.
O autorze:
Andrzej Palacz (ur. 1957 r.) – redaktor naczelny branżowego pisma „Wydawca” i portalu www.wydawca.com.pl, szef wydawnictwa Inicjał, tłumacz książek z języka rosyjskiego. Z wykształcenia poligraf, z zamiłowania historyk (głównie XIX wiek) i grafik książki. Nakładem prowadzonego przez niego wydawnictwa ukazują się książki z zakresu historii Kazachstanu, Polski, Rosji. Autor artykułów dotyczących projektowania książek, poligrafii, rynku wydawniczego. W 2024 roku opublikował własną książkę Karolina Sobańska i jej Rzewuscy.
O książce napisali:
Andrzej Palacz (…) napisał nową biografię najznakomitszego bodaj polskiego ilustratora XIX wieku, Elwira Michała Andriollego, niestojącą w opozycji do dotychczasowych opracowań na temat tego artysty, ale uzupełniającą wiele luk, a niekiedy prostującą pewne mity na jego temat. Powstanie książki poprzedziły wnikliwe kwerendy i studia nad życiem i twórczością rysownika,
wzbogacone podróżami do licznych miejsc z nim związanych. (…) Ciekawym zabiegiem są jego drobne, odautorskie wtrącenia; krótkie, niekiedy zabawne komentarze, refleksje, czy retoryczne pytania. Ubarwiają one narrację i uwidaczniają silne poczucie więzi Autora biografii z jej bohaterem. Lekturę wspomaga i uatrakcyjnia bogata, starannie dobrana ikonografia, udanie wkom-
ponowana w klasyczną, niezwykle szlachetną szatę graficzną książki. Wiele fotografii, grafik i dokumentów oglądamy po raz pierwszy (…). Dzięki A. Palaczowi zanurzamy się w świat tego nieco zapomnianego wielkiego Polaka. Śledzimy jego karierę, ale i burzliwe życie osobiste. Wracamy do jego dzieł i zachwycamy się ich maestrią. Czekamy w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu na tę książkę niecierpliwie. Wszak Elwiro obdarował swym talentem teksty wielu znamienitych pisarzy, wśród których był także J. I. Kraszewski, którego muzeum znajduje się w strukturach naszej Biblioteki. Jest więc to pozycja ze wszech miar godna polecenia, a nawet lektura obowiązkowa dla osób ceniących znakomite rzemiosło i sztukę.
Katarzyna Kamińska
Dyrektorka Biblioteki Raczyńskich
…Mocną stroną książki jest bogate wykorzystanie źródeł – wspomnień, listów, dawnych artykułów – dzięki którym Andriolli przemawia niejako własnym głosem. Andrzej Palacz ze szczególną pieczołowitością odtwarza okoliczności powstania ilustracji do Pana Tadeusza i innych kluczowych przedsięwzięć, pokazując warsztat artysty i mechanizmy funkcjonowania ilustracji książkowej w XIX wieku. Narracja ma charakter gawędziarski, bywa dygresyjna, ale dzięki temu pozostaje przystępna także dla czytelnika spoza środowiska akademickiego.
Na osobne podkreślenie zasługuje znakomita warstwa ikonograficzna: liczne reprodukcje rysunków i drzeworytów Andriollego, fotografie, dokumenty oraz widoki miejsc z nim związanych czynią z książki jednocześnie lekturę i mały album.
Podsumowując: książka Andrzeja Palacza to przemyślana, rzetelnie udokumentowana i znakomicie opracowana graficznie opowieść o życiu i dziele Elwira Michała Andriollego. Przywraca ona tej niezwykle barwnej postaci należne miejsce w historii polskiej sztuki i ilustracji, a zarazem stanowi ważny głos w dyskusji o tym, kogo i w jaki sposób pamiętamy w naszym kanonie kultury. Z przekonaniem rekomenduję tę publikację zarówno historykom sztuki, jak i wszystkim czytelnikom zainteresowanym kulturą XIX wieku – to lektura, która nie tylko uczy, ale i sprawia autentyczną przyjemność obcowania z dobrze opowiedzianą biografią.
prof. Lech Majewski
Akademia Sztuk Pięknych
w Warszawie
Zapraszamy na promocję książki podczas Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie (Stadion PNG Narodowy), 29 maja 2026, godz. 15:00, Forum 5.
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.