A oto jak Instytut Ksiązki ocenia miniony, 2025 rok.
2025 rok był dla Instytutu Książki czasem intensywnych działań i nowych przedsięwzięć.
Pracowaliśmy m.in. nad rozwiązaniami dla polskiego rynku książki, uruchomiliśmy nowy program wydawniczy Inne Tradycje i pismo internetowe „Dziennik Literacki”, a także ustanowiliśmy Nagrodę im. Adama Wodnickiego. Ponadto wsparliśmy ponad 270 przekładów w ramach Programu Translatorskiego ©Poland oraz 70 tłumaczeń fragmentów polskich utworów w ramach Programu Sample Translations ©Poland, a także reprezentowaliśmy Polskę i rodzimą literaturę na najważniejszych imprezach branżowych na świecie. Na rezydencjach twórczych gościliśmy blisko 50 tłumaczy i tłumaczek, do rąk najmłodszych czytelników trafiło 750 tys. książek w ramach kampanii „Mała książka – wielki człowiek”, dofinansowaliśmy 100 księgarń niezależnych kwotą 4 mln zł i rozwijaliśmy dotychczasowe projekty. Ale po kolei!
Rynek książki i badania
Ważnym elementem zeszłorocznych działań Instytutu były prace nad poprawą sytuacji rynku książki i zaangażowanych weń podmiotów, zwłaszcza twórczyń i twórców. Analiza i wsparcie rynku książki należą do zadań statutowych Instytutu Książki jako instytucji eksperckiej. W lutym 2025 roku zaprezentowaliśmy raport pt. „Jeszcze książka nie zginęła”, przygotowany pod koniec 2024 roku na zlecenie Instytutu Książki przez Polską Sieć Ekonomii (czytaj więcej). Jego celem było opisanie rynku książki z perspektywy strukturalnej oraz wskazanie mechanizmów, które wspierałyby jego zrównoważony rozwój. Opublikowaliśmy także raport pt. „Kondycja zawodowa i warunki pracy osób tworzących książki w Polsce”, który z kolei stworzył na nasze zlecenie includLab (czytaj więcej). Celem badania była analiza kondycji materialnej twórczyń i twórców książki, czyli osób, którym przysługują prawa autorskie z tytułu wykonywanej pracy, tj. pisarzy, tłumaczy i ilustratorów. Oba raporty służyły pozyskaniu niezbędnej wiedzy, na podstawie której prowadzimy naszą działalność i przygotowujemy propozycje systemowych form wsparcia. Korzystają z niej również inni, m.in. Zespół ds. pola literackiego (czytaj więcej).
To właśnie Zespół ds. pola literackiego, powołany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przygotował założenia do Ustawy o ochronie rynku książki, nad którą prace rozpoczęły się w listopadzie 2025 roku (czytaj więcej). Ustawa jest dziś polskiemu rynkowi książki niezwykle potrzebna z uwagi na jego duże rozwarstwienie i dominację kilku podmiotów. Dzięki wprowadzeniu ustawy możliwa będzie poprawa sytuacji rynku, na czym skorzystają twórcy i twórczynie, wydawczynie i wydawcy, księgarze i księgarki, a także czytelniczki i czytelnicy. Podobne regulacje z powodzeniem działają w wielu krajach Europy, m.in. we Francji, Włoszech czy w Niemczech, niwelując nierówności i ułatwiając działalność mniejszym, niezależnym podmiotom. Instytut Książki otrzymał od ministry KiDN zadanie polegające na przygotowaniu na podstawie założeń przedstawionych przez Zespół projektu Ustawy o ochronie rynku książki.
Inne Tradycje, „Dziennik Literacki” – i nie tylko
W maju 2025 roku uruchomiliśmy program Inne Tradycje kierowany do wydawców. Ma on na celu wsparcie wartościowych publikacji, których wydanie w warunkach stricte rynkowych jest utrudnione lub niemożliwe. Do końca roku w ramach programu dofinansowaliśmy 91 publikacji kwotą bez mała 1,6 mln zł i skorzystało z niego 42 wydawców (czytaj więcej). Wsparcie w ramach programu Inne Tradycje otrzymały m.in. takie oficyny jak Biuro Literackie, Convivo, Driada, Ha!art, Officyna, WBPiCAK, Współbycie, Karakter, Nisza, Papierowy Motyl, Wydawnictwo Akademickie SEDNO, Wspólny Pokój, Instytut Mikołowski, Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak” czy słowo/obraz terytoria, a dzięki programowi ukazały się m.in. Szaber II Natalii Malek, Wańkowicz. Życie na kraterze Łukasza Garbala, Wiedza radosna Krzysztofa Jaworskiego, Wnyki dla światła Justyny Kulikowskiej, Fenomenologia gniewu Adrienne Rich, Wiersze chicagowskie Carla Augusta Sandburga, Ciemny, ciemny las Jorge Volpiego, Dolina motyli. Requiem Inger Christensen czy Listy do Ukrainy Jurija Andruchowycza.
Także w maju swoją premierę miał „Dziennik Literacki”, nowy portal krytycznoliteracki, który stawia na żywy język i świeże spojrzenie osób autorskich. Jego powstanie odpowiada na realny deficyt: w obecnej sytuacji medialno-rynkowej brakuje wartościowych miejsc, w których o literaturze można dyskutować. Nowe publikacje ukazują się codziennie! Na łamach DL znaleźć można wnikliwe recenzje, szkice, wywiady i autorskie podkasty, m.in. cykle „Nie takie obce – rozmowy o przekładzie” Szymona Kloski i Mai Gańczarczyk, „Teksturion” Weroniki Stencel czy „Brakarnia” Anny Marchewki, wśród autorów zaś gościli m.in. Wit Szostak, Kristina Sabaliauskaitė, Joanna Gierak-Onoszko, Jakub Skurtys, Aleksandra Zielińska, Tomasz Pindel, Marta Kwaśnicka, Natalka Suszczyńska, Aleksandra Majak, Wojciech Gunia, Szczepan Kopyt, Izabella Adamczewska-Baranowska czy Maciej Hen.
Istotne zmiany zaszły również w czasopismach Instytutu Książki, których jesteśmy wydawcą i współwydawcą. Najważniejsza z nich dotyczyła miesięcznika „Teatr”, który od 2025 roku publikowany jest w formie cyfrowej, a w formie tradycyjnej ukazuje się w rytmie trzech tomów rocznie (czytaj więcej). Metamorfozie uległo również czasopismo „Topos”. Od listopada ukazuje się ono w większym, gazetowym formacie. Na łamy zaproszono nowych autorów. To wyraźny gest redakcji, która chce, by pismo było bliżej czytelnika (czytaj więcej). W 2025 roku świętowaliśmy także 80-lecie „Twórczości”, najstarszego wciąż działającego czasopisma literackiego w Polsce, które od lat kształtuje polską literaturę oraz towarzyszący jej dyskurs krytycznoliteracki (czytaj więcej). Jak co roku czekaliśmy również z napięciem na ogłoszenie laureatów nagród przyznawanych przez czasopisma, m.in. „Literaturę na Świecie” (czytaj więcej) czy „Teatr” (czytaj więcej). Poza tymi pięcioma czasopismami wydajemy i współwydajemy też „Akcent”, „Dialog”, „Odrę” i „Teatr Lalek”.
W zeszłym roku ustanowiona została także nowa nagroda. Jej patronem jest Adam Wodnicki (1930–2020), wybitny artysta plastyk, tłumacz literatury francuskiej i pisarz, który odegrał istotną rolę w kształtowaniu polskiej kultury artystycznej i literackiej, wniósł do polskiej eseistyki wyjątkową wrażliwość na kulturę śródziemnomorską, łącząc erudycję z osobistym doświadczeniem podróży, a jako tłumacz przybliżył polskim czytelnikom i czytelniczkom dzieła Saint-John Perse’a, Yves’a Bonnefoy, Edmonda Jabèsa, Juliena Gracqa i Patricka Roegiersa, otwierając polską literaturę na najważniejsze nurty francuskiej poezji i filozofii XX wieku. Celem Nagrody im. Adama Wodnickiego jest wyróżnienie najlepszego przekładu z języka francuskiego lub przekładu z innego języka dzieła poświęconego sztukom wizualnym na język polski opublikowanego w formie książkowej. Laur zostanie przyznany po raz pierwszy w 2026 roku (czytaj więcej).
Xavier Farré, Mira Rosenthal i goście Kolegium Tłumaczy
Skoro już o nagrodach wspomnieliśmy, to w ubiegłym roku poznaliśmy 21. laureata Nagrody Transatlantyk, wyróżnienia przyznawanego corocznie przez Instytut Książki ambasadorkom i ambasadorom literatury polskiej za granicą. Został nim Xavier Farré, wybitny tłumacz literatury polskiej na języki kataloński i hiszpański (czytaj więcej). Wyboru tegorocznego laureata dokonała Kapituła Nagrody w składzie: Silvano De Fanti, Hatif Janabi, Grzegorz Jankowicz, Abel Murcia, Tomasz Pindel, Anna Wasilewska i Aga Zano.
Historia Nagrody Transatlantyk sięga 2005 roku, kiedy podczas I Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej otrzymał ją Henryk Bereska, niemiecki tłumacz i popularyzator polskiej literatury. W przeszłości jej laureatami byli m.in. tak wybitni i zasłużeni dla promocji polskiego piśmiennictwa za granicą tłumacze i tłumaczki, jak Anders Bodegård (Szwecja), Albrecht Lempp (Niemcy), Biserka Rajčić (Serbia), Yi Lijun (Chiny), Karol Lesman (Holandia), Bill Johnston (Stany Zjednoczone), Antonia Lloyd-Jones (Wielka Brytania), Hendrik Lindepuu (Estonia), Silvano De Fanti (Włochy), Hatif Janabi (Irak), Vera Verdiani (Włochy) czy Abel Murcia (Hiszpania).
Mira Rosenthal otrzymała z kolei Found in Translation Award, laur przyznawany przez Instytut Książki, Instytut Kultury Polskiej w Londynie oraz Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku, za przekład zbioru wierszy Tomasza Różyckiego To the Letter (czytaj więcej). Found in Translation Award to nagroda za najlepszy przekład literatury polskiej na język angielski opublikowany w formie książkowej w minionym roku. Jej celem jest uhonorowanie pracy tych, dzięki którym literatura polska może trafić do czytelników anglojęzycznych i do szerszego grona odbiorców – przekład na angielski często otwiera bowiem drogę do publikacji w innych językach.
Nagroda została ustanowiona w 2008 roku. Wśród jej dotychczasowych laureatów są takie znakomitości, jak Bill Johnston, Clare Cavanagh i Stanisław Barańczak, Antonia Lloyd-Jones, Jennifer Croft, Ursula Phillips, Anna Zaranko czy Piotr Florczyk.
Rok 2025 był rekordowy dla działającego od dwudziestu lat Kolegium Tłumaczy. Od 2005 roku gościmy w Krakowie, a od 2019 roku także w Warszawie, tłumaczki i tłumaczy literatury polskiej (czytaj więcej). W ubiegłym roku odwiedziło nas 49 tłumaczy i tłumaczek na inne języki, w tym wiele języków europejskich oraz koreański, perski, chiński, turecki i arabski. Miesięczne rezydencje twórcze pozwalają na spokojną pracę nad przekładami, a także dają możliwość prowadzenia poszukiwań bibliotecznych oraz spotkań z autorami i ekspertami.
Wspólnie z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Literarisches Colloquium Berlin przyznaliśmy także Stypendium im. Albrechta Lemppa – jego laureatkami za rok 2025 zostały Aleksandra Tarnowska i Katharina Bendixen (czytaj więcej). Celem stypendium jest doskonalenie sztuki przekładu i pisania w duchu standardów literackich i translatorskich bliskich patronowi, Albrechtowi Lemppowi (1953–2012), który był wybitnym popularyzatorem literatury polskiej w Niemczech i jej tłumaczem, tworzył fundamenty nowoczesnego systemu promocji Polski przez literaturę, a także był współtwórcą Instytutu Książki i współautorem sukcesu Polski jako gościa honorowego na Międzynarodowych Targach Książki we Frankfurcie w 2000 roku.
Wyboru stypendystów i stypendystek dokonuje jury składające się z przedstawicieli Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, Instytutu Książki i Literarisches Colloquium Berlin. Jego honorową członkinią jest pani Elżbieta Lempp. Laureatami stypendium byli do tej pory m.in. Justyna Bargielska i Armin Senser, Tomasz Różycki i Paulina Schulz, Krystyna Dąbrowska i Tobias Schwartz, Renate Schmidgall i Marek Zagańczyk, Zyta Rudzka i Isabelle Lehn, Małgorzata Rejmer i Julia Wolf czy Dariusz Sośnicki i Antje Ritter-Miller.
Nowe stoisko, dwa nabory do Programu Translatorskiego i działalność za granicą
W minionym roku podczas Międzynarodowych Targów Książki we Frankfurcie premierę miało nasze nowe stoisko targowe, według wybranego w trybie konkursowym projektu Pracowni Architektonicznej i Biżuteryjnej Brokat z Katowic. Na frankfurcką imprezę przygotowaliśmy również katalogi „New Books from Poland 2025” i „New Books from Poland 2025. Poetry” dla zagranicznych wydawców oraz tłumaczy i tłumaczek (czytaj więcej).
Poza Frankfurtem byliśmy obecni na wszystkich najważniejszych imprezach branżowych na świecie, by wspomnieć marcowe targi w Londynie (czytaj więcej) czy najistotniejsze targi książki dziecięcej i młodzieżowej w Bolonii, które odwiedziliśmy z katalogiem „Polish Books for Children & Young Adults” (czytaj więcej). Ponadto promowaliśmy literaturę polską w Angoulême, Tajpej, Lipsku, Paryżu, Pradze, Turynie, Frankfurcie i Szanghaju, gdzie tradycyjnie informowaliśmy o programach IK adresowanych do zagranicznych i polskich wydawców przekładów polskich książek. Organizowaliśmy i współorganizowaliśmy także udział polskich autorów w targach w Brukseli, Madrycie, Guadalajarze i Rzymie, oraz – w formule online – na Forum Wydawców we Lwowie.
Wspieraliśmy również zagraniczne wyjazdy w ramach programu Non stop – literatura polska za granicą (czytaj więcej) oraz programu promocji polskiej literatury w wybranych obszarach językowych dla polskich twórców, m.in. Krzysztofa Siwczyka, Natalii Malek oraz Mikołaja Grynberga (odbyli serię spotkań autorskich w USA). Joanna Kuciel-Frydryszak oraz Szymon Opryszek odwiedzili Hiszpanię, Jacek Dehnel wziął udział w spotkaniu z młodymi tłumaczami w brytyjskim Norwich, Jacek Dukaj oraz Anna Bikont wystąpili przed szwajcarską publicznością w Morges, Mikołaj Łoziński – przed irlandzką w Dublinie, zaś Grzegorz Musiał przed węgierską w Budapeszcie i Debreczynie. Jul Łyskawa uczestniczył w Festiwalu Debiutów Powieściowych w Kilonii (czytaj więcej), który ma na celu promocję nowych, obiecujących głosów literackich z krajów Europy.
Międzynarodowa publiczność mogła także zapoznać się z dorobkiem polskiej ilustracji dziecięcej dzięki wystawie „Tales of Poland: Polish Children’s Book Illustration Today”. Prace 21 polskich ilustratorek i ilustratorów prezentowane były w galerii Parlamentu Europejskiego w Dublinie z okazji 21 lat Polski w Unii Europejskiej (czytaj więcej).
Aby polscy autorzy i autorki mogli zaistnieć za granicą, konieczna jest obecność ich książek w językach obcych – tę zaś gwarantuje wsparcie dla tłumaczeń. W ramach naborów do Programu Translatorskiego ©Poland, dzięki któremu każdego roku za granicą ukazują się setki polskich książek, w 2025 roku przyznaliśmy je ponad 270 projektom wydawniczym. Od minionego roku nabór do programu odbywa się – inaczej niż do tej pory, gdyż zwykle prowadziliśmy jeden nabór rocznie – dwa razy do roku (czytaj więcej).
Dzięki programowi w roku 2025 opublikowano 180 książek, by wymienić choćby Lód Jacka Dukaja w przekładzie na język angielski; Ten się śmieje, kto ma zęby Zyty Rudzkiej w przekładzie na język niemiecki i hiszpański; angielski przekład Ucha igielnego Wiesława Myśliwskiego; duński przekład Medalionów Zofii Nałkowskiej; kataloński przekład Cyberiady Stanisława Lema; hiszpański przekład Chłopek Joanny Kuciel-Frydryszak; angielski i serbski przekład Łakomych Małgorzaty Lebdy; holenderski przekład Białych nocy Urszuli Honek; portugalski przekład Labiryntu nad morzem Zbigniewa Herberta; wietnamski przekład Ciemno, prawie noc Joanny Bator; słowacki przekład powieści Null Szczepana Twardocha; a także tłumaczenia powieści Justyny Bednarek na języki chiński, mongolski, estoński, francuski i węgierski. W ramach Programu Translatorskiego ©Poland wspieramy także przekłady na języki mniej oczywiste, wśród dofinansowanych ostatnio przedsięwzięć warto wspomnieć o tłumaczeniu polskich książek na bengalski, azerski, tamilski, telugu, syngaleski czy guarani.
W ramach Programu Sample Translations ©Poland, dzięki któremu tłumacze mogą przygotować próbki przekładów, wsparliśmy 70 projektów łączną kwotą niemal 150 tys. zł. Najwięcej z nich było tłumaczeniami na język angielski – aż 20 (czytaj więcej).
Rok 2025 był również rekordowy dla programu Publishing Proposals wspierającego polskich wydawców oraz agentów literackich w wysiłkach na rzecz sprzedaży praw. Sfinansowaliśmy ponad 40 prezentacji wydawniczych łączną kwotą ponad 70 tys. zł (czytaj więcej). Inną formą tego wsparcia były dofinansowania udziału polskich wydawców i agentów literackich w międzynarodowych targach książki (Non stop – literatura polska za granicą – czytaj więcej). W minionym roku zabiegali oni o widoczność polskiej literatury na targach w Goteborgu, Paryżu, Montreuil, Szanghaju oraz Tokio.
W zeszłym roku odbyła się także X edycja seminarium dla wydawców, podczas którego prezentowaliśmy zaproszonym gościom najciekawsze zjawiska na polskim rynku wydawniczym i które stanowiło okazję do nawiązania kontaktów przez wydawców z Polski i zagranicy. Do Krakowa przyjechały osoby reprezentujące 16 oficyn z całego świata, wyłonione z ponad 150 zgłoszeń. W ciągu trzech dni nasi goście mieli okazję poznać najciekawsze nowości książkowe ostatnich lat, o których opowiadali im podczas sesji B2B zaproszeni do udziału polscy wydawcy i agenci literaccy, a także eksperci i krytycy literaccy.
„Mała książka – wielki człowiek” w nowej odsłonie i BookStadion
Nasze działania w kraju nie ograniczały się do prac nad poprawą kondycji rynku książki. Kontynuowaliśmy dotychczasowe projekty – te poświęcone promocji czytelnictwa, bibliotekom, księgarniom i klubom książki.
W ramach kampanii „Mała książka – wielki człowiek” wyprawki czytelnicze trafiły do ok. 200 tys. noworodków, 130 tys. przedszkolaków i 400 tys. pierwszoklasistów, a od początku trwania programu już do ponad 6 mln dzieci. To dziś największy program bookstartowy w Europie (czytaj więcej). Zachęcamy także do współpracy ambasadorki i ambasadorów czytania z dzieckiem: w 2025 roku udało nam się zaprosić w tym celu i przeszkolić 1800 położnych.
W zeszłym roku po raz pierwszy książki stanowiące część wyprawki czytelniczej zostały wybrane w trybie konkursu dla wydawców. Zwycięskie tytuły zostały wyłonione przez komisję w składzie: Alina Januszczyk, Maciej Skowera, Przemysław Staroń, Joanna Piekarska, Biserka Čejović, Iwona Haberny, Anita Wincencjusz-Patyna. Poza zwiększeniem różnorodności oferty czytelniczej dla dzieci jest to także forma promocji wydawnictw – tegoroczny nakład każdej książki to 70 tys. egzemplarzy. Tytuły, które zwyciężyły i dotarły do bibliotek publicznych w całym kraju, to Przywitanie lata Marii Dek (wyd. Dwie Siostry), Rita i koń Marty Kopyt (wyd. Muchomor) oraz Bobuś Martyny Skibińskiej (wyd. Bernardinum) z ilustracjami Jacka Ambrożewskiego (czytaj więcej). Hasło kampanii „Mała książka – wielki człowiek” brzmi „Czytaj chwilę”, badania pokazują bowiem, że rodzice, którzy nie czytają dzieciom codziennie, jako najczęstszą przyczynę wskazują brak czasu.
Ruszyliśmy także w kolejną literacką podróż z cyklem warsztatów dla najmłodszych czytelników – „Mała książka w drodze”. Nasi animatorzy odwiedzili aż 202 biblioteki publiczne w całej Polsce, aby wspólnie z dziećmi odkrywać radość czytania. W spotkaniach poświęconych książkom dla najmłodszych i korzyściom z czytania wzięły udział dzieci do trzeciego roku życia wraz z rodzicami, przedszkolaki, pierwszoklasiści oraz uczniowie i uczennice szkół specjalnych (czytaj więcej). Wszystko to nie udałoby się bez naszych animatorów kultury – osób, które dzięki wiedzy, pomysłowości i pasji potrafią zamienić zwykłe spotkanie z książką w fascynującą przygodę.
Uzupełnieniem kampanii „Mała książka – wielki człowiek” jest projekt BookStadion, w ramach którego organizujemy warsztaty czytelnicze w szkółkach piłkarskich, książkowo-sportowe animacje na stadionach oraz informujemy o prorozwojowym wpływie czytelnictwa na młodych zawodników i zawodniczki. W 2024 roku w pilotażowej edycji odbyło się 10 takich wydarzeń. Duże zainteresowanie projektem i zauważalne rezultaty działań sprawiły, że ich liczba wzrosła w 2025 roku do 23 spotkań (czytaj więcej).
Krajowe targi, Dyskusyjne Kluby Książki, wsparcie dla wydawczyń, bibliotek i księgarzy
W minionym roku Instytut Książki zorganizował także stoiska na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie i Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie (czytaj więcej). Podczas drugiej z tych imprez przygotowaliśmy wspólnie z Polską Izbą Książki kolektywne stoisko dla małych wydawnictw, promując książki wartościowe, wnoszące istotny wkład w kulturę i rozwój społeczeństwa (czytaj więcej). W ten sposób wspieramy małe oficyny dbające o wysoką jakość publikacji i zwracamy uwagę na rolę, jaką odgrywają w polskiej kulturze i rodzimym polu literackim. Otrzymaliśmy ponad czterdzieści zgłoszeń, z których wybranych zostało dziesięć wydawnictw: Biblioteka Słów, Fundacja Duży Format, Fundacja Sąsiedzi, Wydawnictwo Akademickie Sedno, Ha!art, JanKa, Literówka, Nisza, Officyna i Powergraph.
Kontynuowaliśmy także nasze wsparcie dla księgarń niezależnych. Program Certyfikat dla małych księgarni pozwolił nam wesprzeć w ramach piątej edycji 100 małych księgarń łączną kwotą 4 mln zł, w tym m.in. warszawską Najlepszą Księgarnię, krakowskie Ministerstwo Starych Książek, gdańską księgarnię Marpress, ale też księgarnie w mniejszych ośrodkach, np. Antykwariat Latarnik w Czeladzi, Księgarnię Sowa w Raciborzu, Papirus z Lidzbarka Warmińskiego czy Księgarnię Orbita w Rybniku (czytaj więcej). Małe, lokalne księgarnie i antykwariaty są czymś więcej niż miejscami sprzedaży książek – to przestrzenie kreatywne, centra dostępu do kultury, które realnie kształtują literackie gusta lokalnych społeczności. Jednak w ostatnich latach coraz więcej księgarń znika z polskiej mapy kulturalnej – program CMK ma temu zjawisku przeciwdziałać.
Zorganizowaliśmy ponadto konferencję dla bibliotekarzy „Nowoczesne biblioteki – wiek bez barier”, która odbyła się w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Wydarzenie koncentrowało się na aktualnych kierunkach rozwoju bibliotek, od tworzenia kreatywnych i wielofunkcyjnych przestrzeni dla dzieci, młodzieży oraz seniorów, przez refleksję nad przyszłością bibliotek w dobie cyfryzacji, aż po prezentację przykładów zabytkowych obiektów i dyskusje o wyzwaniach, jakie wiążą się z inwestycjami infrastrukturalnymi (czytaj więcej). Temat konferencji wypływa z naszego przekonania, że prawdziwie nowoczesna biblioteka to nie tylko atrakcyjny budynek czy wyposażenie najwyższej jakości, ale przede wszystkim instytucja otwarta, elastyczna i odpowiadająca na zmieniające się potrzeby odbiorców niezależnie od ich wieku, miejsca zamieszkania czy doświadczeń z instytucjami kultury. Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0.
W 2025 roku kontynuowaliśmy także realizację programu Infrastruktura bibliotek 2021–2025. W latach 2021–2025 udało się zmienić na lepsze – wybudować, zmodernizować, przebudować – aż 111 bibliotek w całym kraju. Tylko w minionym roku mieszkańcy 35 gmin mogli cieszyć się z nowych przestrzeni bibliotecznych – w tym Biblioteki Publicznej w Halinowie, Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarni (filia w Surowem), filii bibliotecznej w Nacławiu. Te działania wsparto kwotą bez mała 18 mln zł. Zakończyły się również budowa i wyposażenie nowego budynku Gminnej Biblioteki Publicznej Gminy Leżajsk z siedzibą w Giedlarowej czy rozbudowa i modernizacja Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Cypriana Norwida w Złotowie.
W ramach innego programu kierowanego do bibliotek, Kraszewski. Komputery dla bibliotek, przyznaliśmy 115 dofinansowań w kwocie blisko 2,5 mln zł. Program pozwala uzyskać wsparcie na zakup komputerów, oprogramowania i komputerowych urządzeń peryferyjnych, a jego celem jest zapewnienie zrównoważonego dostępu do technologii teleinformatycznych i wyrównanie szans mieszkańców miejscowości w gminach o najniższych dochodach podatkowych poprzez wyposażenie bibliotek w tych gminach w nowoczesny sprzęt komputerowy (czytaj więcej).
Przy bibliotekach działają także Dyskusyjne Kluby Książki: promują kulturę literacką i czytelnictwo, ożywiają i integrują środowiska skupione wokół bibliotek publicznych, zachęcają nowych użytkowników do korzystania z bibliotek, inspirują bibliotekarzy do kreowania mody na czytanie. W 2025 roku ich liczba po raz pierwszy przekroczyła 2000! Jest ich dokładnie 2002 – to aż 32 kluby więcej niż w roku 2024. W minionym roku kluby zakupiły ponad 14,5 tys. książek, a w ramach ich działalności odbyło się ponad 10 tys. spotkań regularnych i 254 spotkania autorskie (czytaj więcej). Ponadto zorganizowaliśmy konferencję „Dyskusyjne Kluby Książki – tradycja kontra nowoczesność”. Podczas wydarzenia poruszone zostały m.in. zagadnienia związane z wpływem nowych technologii na kulturę czytelniczą, rozwijającą się blogosferą literacką oraz alternatywnymi modelami dyskusji wokół książek (czytaj więcej).
Od ponad 10 lat administrujemy także programami dotacyjnymi Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w obszarze literatury i upowszechniania czytelnictwa. W 2025 roku w ramach programów Czasopisma (czytaj więcej), Literatura (czytaj więcej), Partnerstwo dla książki (czytaj więcej) i Promocja czytelnictwa (czytaj więcej) przyznano ogółem 543 dotacje na łączną kwotę prawie 20 mln zł!
W październiku uruchomiliśmy również stronę Instytutu Książki w nowej odsłonie. Naszym celem było ułatwienie poruszania się po niej beneficjentom i wszystkim zainteresowanym – jest ona bardziej funkcjonalna i pozwala łatwiej odnaleźć potrzebne treści, zarówno te dotyczące naszych programów grantowych, jak i bieżącej działalności. Wprowadziliśmy także odświeżony system identyfikacji wizualnej Instytutu Książki.
Przed nami kolejny pracowity rok, w którym będziemy prowadzić działania na rzecz polskiej literatury, dokładając wszelkich starań, by promować ją na świecie, a także popularyzować czytelnictwo w kraju. Jesteśmy dla was!
(źródło Instytut Książki)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.