Ponad sześćdziesięcioro twórców i twórczyń, kuratorów i kuratorek z dziewięciu krajów oraz kilkaset osób uczestniczących w pracowniach i programach rozwojowych spotkało się w Dźwirzynie i Kołobrzegu podczas TransPortu Literackiego 31. Festiwal nie układał się w jedno wydarzenie, lecz w równoległe procesy – od wykładów otwierających każdy dzień, przez pracę w pracowniach i spotkania międzynarodowe, po rozmowy i czytania, które wykraczały poza ramy programu. Literatura nie była tu prezentowana jako gotowy efekt, lecz powstawała w działaniu – w pracy nad tekstem, w przekładzie, w rozmowie i we wspólnym doświadczeniu uczestniczek oraz uczestników.
Hasło „Tu zaczyna się dalej” znalazło potwierdzenie w przebiegu festiwalu. Wchodząc w czwartą dekadę, TransPort Literacki nie koncentruje się na podsumowaniach, lecz na tym, co dzieje się z tekstem w kolejnych etapach pracy. Obok czytań i spotkań równie ważne były redakcja, przekład, dyskusja i rozwijanie projektów, które wykraczają poza sam moment publikacji. Festiwal nie był miejscem prezentacji gotowych książek, lecz przestrzenią ich dalszego istnienia – w pracy, obiegu i relacjach.
Program rozgrywał się w wielu planach jednocześnie. Czytania premierowych książek – Justyny BARGIELSKIEJ, Kacpra BARTCZAKA, Ewy KURYLUK, Agaty PUWALSKIEJ, Tadeusza SŁAWKA i Julii SZYCHOWIAK – spotykały się z wydarzeniami międzynarodowymi z udziałem Stanislava BILERA, Viggo BJERRINGA, Sabriny GIARRATANY, Kristiny KOČAN, Pauli MEEHAN, Pétera NÁDASA i Uljany WOLF. Szczególne miejsce zajęły spotkania wokół nowych tomów Ewy KURYLUK i Tadeusza SŁAWKA oraz koncert Tomka LIPIŃSKIEGO.
Serce festiwalu stanowiły pracownie. „Połów” przyniósł kolejne debiuty powstające w bezpośredniej pracy z tekstem, a programy rozwijające kompetencje twórcze zostały poszerzone o „Kadry literatury”, włączające osoby współtworzące obieg książki. Literatura była tu nie tylko pisana, lecz także redagowana, przekładana i omawiana – jako wspólne działanie wielu osób i kompetencji. Praca nad tekstem łączyła różne role i doświadczenia, tworząc przestrzeń współdziałania. To tutaj najpełniej ujawniał się procesowy charakter festiwalu.
„Rozruch wyobraźni” oraz debata o granicach literatury przenosiły najważniejsze dzisiaj środowiskowe pytania w obszar doświadczenia i praktyki. Równolegle „Kreatywna literatura” otwierała tekst na inne formy – teatr, muzykę i obraz – pokazując zmianę jego obecności. W tym kontekście odbyły się spotkania z twórcami życia literackiego z Norwegii, realizowane w ramach programu „Zoom Poland” we współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza. Program rozwijał się w wielu kierunkach, zachowując spójność działań.
Festiwal był szeroko obecny także poza miejscem wydarzeń. Wybrane spotkania transmitowano na żywo, a relacjonowały je m.in. Polskie Radio Koszalin, Program Drugi Polskiego Radia oraz Program Trzeci Polskiego Radia, w której na finał wyemitowano audycję „Wszystkie Książki Świata”. Łącznie w wydarzeniach wzięło udział blisko dwa tysiące osób – zarówno uczestniczek oraz uczestników pracowni, jak i publiczności spotkań w Dźwirzynie i Kołobrzegu, gdzie część programu skierowana była do młodszych odbiorców.
Wielkim wydarzeniem były także kołobrzeskie punkty programu w Regionalnym Centrum Kultury, adresowane do dzieci i młodzieży. To właśnie tam, już po raz piąty, przyznano nagrodę „Koło brzegu poezji i prozy” za najlepsze festiwalowe czytanie, ufundowaną przez Coffeedesk. Decyzją jury, tworzonego przez przedstawicielki i przedstawicieli szkół licealnych, wyróżnienie trafiło do debiutującej na festiwalu Aleksandry Weksej za czytanie z książki „Bylinki” – ubiegłorocznej laureatki prozatorskiego Połowu.
TransPort Literacki pozostaje wydarzeniem innym niż wszystkie. Łączy pracę nad tekstem z jego obecnością w świecie, lokalność z międzynarodowym obiegiem, debiut z doświadczeniem. Dzięki temu Kołobrzeg i Pomorze Zachodnie stają się na kilka dni punktami odniesienia dla współczesnej literatury. Spotkania takie jak to z Péterem NÁDASEM wykraczają poza doświadczenie uczestników – zapisują się w szerszym obiegu i współtworzą mapę najważniejszych wydarzeń literackich w Europie.
Festiwal został zrealizowany przez Biuro Literackie, dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Komisji Europejskiej w ramach programu Kreatywna Europa. Wydarzenie współtworzyli także Miasto Kołobrzeg i Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, a partnerami byli m.in. Hotel Senator, Regionalne Centrum Kultury w Kołobrzegu, Danish Arts Foundation, Instytut Liszta – Węgierskie Centrum Kultury w Warszawie oraz Instytut Adama Mickiewicza.
Programy specjalne wsparły TVN Warner Bros. Discovery oraz Fundacja Powszechnego Czytania, a realizację festiwalu umożliwili także partnerzy lokalni i medialni: Polskie Radio Koszalin, Coffeedesk, Pufa Design, Jantar, DG Light & Sound oraz Dealerzy Kultury. Dzięki transmisjom na żywo festiwal oglądany był zarówno w Polsce, jak i za granicą. Kto nie zdołał w miniony weekend dotrzeć na TransPort, może teraz obejrzeć wszystkie wydarzenia w mediach społecznościowych Biura Literackiego.
Całość dopełniła znakomita oprawa muzyczna Jerzego Mazzolla, Piotra Komosińskiego, Michała Miki i Liliany Zieniawy. Finałowy koncert płynnie przeszedł w żywiołowy jam session, do którego spontanicznie dołączali poeci, splatając muzykę ze słowem. Kolejna edycja TransPortu Literackiego również planowana jest w Kołobrzegu. To, jak rozłożone zostaną akcenty programu, zależeć będzie, podobnie jak w tym roku, od poziomu finansowania ze strony miasta.
(info i fot.: Biuro Literackie)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.