10 sierpnia zmarł prof. Tomasz Szarota historyk, badacz historii XX wieku, profesor nauk humanistycznych, pisarz i publicysta.
Tomasz Szarota: absolwent XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Klementa Gottwalda w Warszawie (1957). W latach 1957-62 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Jego praca magisterska Dzieje Dyrekcji Białych w powstaniu styczniowym napisana pod kierunkiem Stefana Kieniewicza otrzymała nagrodę im. Emila Kipy za najlepszą pracę magisterską w danym roku. Od 1962 pracownik naukowy Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, gdzie w 1966 uzyskał stopień doktora (na podstawie przygotowanej pod kierunkiem Franciszka Ryszki rozprawy o powojennym osadnictwie polskim na Dolnym Śląsku), a w 1978 stopień doktora habilitowanego (na podstawie drugiego, poszerzonego wydania monografii Okupowanej Warszawy dzień powszedni).W 1985 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego IH PAN, a w 1991 stanowisko profesora zwyczajnego i kierownika Pracowni Dziejów Polski po 1945 roku, którą kierował do 2010. W 1998 był wykładowcą (ang. visiting fellow) w Instytucie Nauk o Człowieku w Wiedniu. Przebywał na stypendiach naukowych w Niemczech (m.in. stypendium Fundacji Humboldta), Francji i Belgii.
W pracy naukowej zajmował się historią XX wieku. Badacz dziejów okupacji niemieckiej i ruchu oporu podczas II wojny światowej oraz życia codziennego w okupowanej Warszawie i innych stolicach Europy zajętych przez III Rzeszę. Podejmował tematy związane z narodowymi stereotypami oraz karykaturą jako źródłem historycznym.
Członek Rady Naukowej Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie (2006-18), Kolegium Programowym Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (2009-17), Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (2013-20), Rady Naukowej Polskiego Słownika Biograficznego (od 2016 r.), Rady Muzeum przy Muzeum Historii Polski w Warszawie (od 2024 r.).
W latach 1996–2023 przewodniczył jury Nagrody „Klio” Wydawców Książki Historycznej, a w latach 2010–2024 Nagrody im. Tomasza Strzembosza. Uczestniczył także w pracach jury Nagrody im. Władysława Pobóg-Malinowskiego.
Redaktor naczelnego wydawnictwa ciągłego „Polska 1944/45–1989. Studia i materiały” (2003–23).
Był członkiem ZAiKS i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Autor około dwudziestu książek i kilkuset arykułów (m.in. w „Dziejach Najnowszych”, „Kwartalniku Historycznym”, „Przeglądzie Historycznym”, „Więzi”, „Polityce”, „Tygodniku Powszechnym”, „Gazecie Wyborczej” i „Rzeczpospolitej”).
A oto wpis Zbigniewa Czerwińskiego, w swoim czasie sekretarza Jury Nagrody Klio:
Kilka miesięcy temu żegnaliśmy Mariana Turskiego, wieloletniego Jurora Nagrody Klio. Dziś z głębokim żalem i smutkiem przyjąłem wiadomość o odejściu Profesora Tomasza Szaroty – wybitnego historyka, badacza dziejów XX wieku, człowieka niezwykłej kultury osobistej oraz wieloletniego, zasłużonego Przewodniczącego Jury Nagrody Klio.
Miałem niezwykły przywilej i honor współpracować z Panem Profesorem przez wiele lat jako Sekretarz Jury. Z bliska obserwowałem Jego niezwykłą dociekliwość, erudycję, ale przede wszystkim wielką troskę o to, by Nagroda Klio pozostała najbardziej prestiżowym i obiektywnym wyróżnieniem dla polskich autorów oraz wydawców literatury historycznej.
Profesor Tomasz Szarota był nie tylko mistrzem warsztatu historycznego, ale też serdecznym, niezwykle prawym człowiekiem, który z ogromnym szacunkiem odnosił się do pracy pisarzy, redaktorów i wydawców. Dla środowiska rynku książki historycznej Jego obecność, autorytet i wyczucie były bezcennym drogowskazem.
Odszedł człowiek wielkiego formatu, którego wkład w promocję wartościowej książki historycznej w Polsce pozostanie niezapomniany. Rodzinie, Bliskim oraz całemu środowisku naukowemu i wydawniczemu składam wyrazy głębokiego współczucia.
Cześć Jego Pamięci.
Zbigniew Czerwiński
Sekretarz Jury Nagrody Klio
(źródło: m.in. Wikipedia,fot.:Adrian Grycuk – Praca własna, CC BY 3.0 pl, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=153803053)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.