Medale „Gloria Artis” dla wybitnych postaci świata kultury

W październiku br. 96 osób odebrało Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Medalem uhonorowano również instytucje, w tym Towarzystwo Przyjaciół Janowca nad Wisłą. A oto wykaz uhonorowanych medalem osób związanych w mniejszym lub większym stopniu z szeroko rozumianą książk

Odznaczenie resortu kultury przyznawane jest przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej i działalności kulturalnej, a także za ochronę kultury i dziedzictwa narodowego.

Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

prof. dr hab. Tadeusz Szczepański – historyk filmu, krytyk filmowy, tłumacz i kulturoznawca. Od lat związany ze szkolnictwem wyższym, prowadzi działalność dydaktyczną i naukową, kształcąc kolejne pokolenia filmoznawców i twórców. Pełni funkcję profesora zwyczajnego w Szkole Filmowej w Łodzi, gdzie jest związany z Wydziałem Organizacji Sztuki Filmowej. Specjalizuje się w historii kina europejskiego, w szczególności kina skandynawskiego, rosyjskiego i twórczości Ingmara Bergmana. Autor licznych publikacji poświęconych kinu europejskiemu, w tym monografii i opracowań dotyczących twórczości wybitnych reżyserów.
Zbigniew Hołdys – muzyk rockowy, kompozytor, wokalista i instrumentalista. Autor tekstów, poeta, felietonista, redaktor, grafik oraz scenarzysta filmowy. W latach 1977-1991 lider, główny kompozytor i gitarzysta grupy muzycznej Perfect, której był współzałożycielem. Dzięki jego kompozycjom, takim jak: „Chcemy być sobą”, „Nie płacz Ewka”, „Ale wkoło jest wesoło”, „Niewiele ci mogę dać” czy „Autobiografia”, Perfect uzyskał dużą popularność. Były członek zespołów: Kwiaty Warszawy, RH−, Maryla Rodowicz i Jej Gitarzyści, Dzikie Dziecko oraz MWNH. Jako muzyk sesyjny współpracował też z zespołami: Andrzej i Eliza, Dwa plus jeden oraz grupą En Face. Pisał teksty utworów m.in. dla Dariusza Kozakiewicza oraz zespołów Lady Pank i Budka Suflera. W duecie wokalnym z Anną Jantar nagrał utwór „Ktoś między nami” i ostatnią płytę piosenkarki pt. „Anna Jantar”. Od 2024 roku współtworzy projekt muzyczny o nazwie Hołdys/Waglewski/Karimski Orchestra, z którym po raz pierwszy wystąpił w ramach Gitarowego Rekordu Guinnessa we Wrocławiu.
Wojciech Kapałczyński – historyk sztuki, konserwator zabytków, autor publikacji poświęconych dziedzictwu kulturowemu Dolnego Śląska. Ukończył konserwatorstwo i zabytkoznawstwo na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W latach 1977-1989 pracował w Biurze Studiów i Dokumentacji Zabytków w Jeleniej Górze, gdzie zajmował stanowiska adiunkta konserwatorskiego, kustosza oraz kierownika. W latach 1989-1998 pełnił funkcję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Jeleniej Górze. W latach 1999-2017 kierował delegaturą Dolnośląskiego Urzędu Ochrony Zabytków w Jeleniej Górze. Członek Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego w latach 2016-2020. Autor i współautor publikacji dotyczących historii, architektury i zabytków regionu, m.in. „Kowary” (1993), „Zabytki Jeleniej Góry i powiatu” (2002), „Kościoły i kaplice Kotliny Jeleniogórskiej” (2011) oraz „Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej” (2019). Za działalność zawodową i społeczną został odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Złotą Odznaką „Za opiekę nad zabytkami” oraz odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”.
Roman Marcinek – historyk, specjalista w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytkoznawstwa i krajobrazu kulturowego. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1984-1985 oraz 1987-1991 pracował jako starszy archiwista w Oddziale Staropolskim Archiwum Państwowego w Krakowie. Od 1992 do 2022 roku był związany z krakowskim oddziałem Ośrodka Dokumentacji Zabytków i jego kolejnymi instytucjonalnymi następcami. W latach 2000-2007 kierował tą placówką. W latach 1994-2007 pełnił funkcję redaktora „Tek Krakowskich” oraz serii wydawniczej „Krajobraz kulturowy Polski”. Kierował zespołami przygotowującymi wnioski o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO małopolskich kościołów drewnianych oraz polskich i ukraińskich cerkwi. Przygotowywał również dokumentację dotyczącą uznania obiektów i zespołów za pomniki historii. Autor licznych artykułów i książek poświęconych historii, ochronie zabytków, krajobrazowi kulturowemu oraz historii życia codziennego. W latach 2001-2009 był rzeczoznawcą Ministra Kultury, a od 2012 roku pełni funkcję rzeczoznawcy Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Od 2022 roku jest wiceprezesem Zarządu Głównego tego stowarzyszenia. Uhonorowany m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Srebrnym i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Nagrodą im. Gerarda Ciołka Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków.
Zdzisław Bieleń – doktor nauk humanistycznych, historyk i bibliotekarz. W swoich publikacjach zajmował się działalnością bibliotek publicznych Lubelszczyzny, zagadnieniami bibliotekarstwa, a przede wszystkim historią powstania styczniowego w regionie. W dorobku ma ok. 180 pozycji bibliograficznych, w tym monografie, wydawnictwa krytyczne i wspomnieniowe. Przez wiele lat pracował w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie, gdzie pełnił funkcję zastępcy dyrektora do spraw merytorycznych. Był także redaktorem branżowego czasopisma „Bibliotekarz Lubelski”. Należy do Towarzystwa Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego oraz Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki. Za swoją działalność otrzymał m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Za pracę bibliofilską oraz upowszechnianie książki i literatury został też uhonorowany Orderem Białego Kruka ze Słonecznikiem. W 2026 roku obchodzi 90. rocznicę urodzin.

Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Bogdan Białek – psycholog, dziennikarz, wydawca i działacz społeczny. Założyciel i prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego w Kielcach oraz założyciel i wieloletni redaktor naczelny miesięcznika psychologicznego „Charaktery”. Od połowy lat 90. angażuje się w działania na rzecz pamięci o pogromie kieleckim, dialogu polsko-żydowskiego i chrześcijańsko-żydowskiego oraz edukacji na rzecz przeciwdziałania antysemityzmowi.
Renata Teresa Korek – pedagożka, menedżerka kultury, badaczka, pisarka i artystka. Od 1996 roku kieruje Trzebiatowskim Ośrodkiem Kultury. Autorka licznych publikacji poświęconych historii Pomorza Zachodniego, mniejszościom narodowym oraz dziedzictwu Trzebiatowa i okolic. Inicjuje i organizuje liczne wydarzenia kulturalne, naukowe i artystyczne, w tym projekty służące dialogowi polsko-niemieckiemu i polsko-ukraińskiemu.

Brazowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

dr Anita Wincencjusz-Patyna – historyczka sztuki. Wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, gdzie zajmuje się przede wszystkim historią i teorią ilustracji, książką obrazkową oraz grafiką projektową. Autorka publikacji poświęconych m.in. polskiej ilustracji książkowej.
prof. Anna Janusz-Strzyż – artystka, związana z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, gdzie prowadzi Pracownię Książki Artystycznej. Zajmuje się grafiką artystyczną, rysunkiem, malarstwem, ilustracją i książką artystyczną. W swoim dorobku ma liczne wystawy indywidualne i zbiorowe w Polsce oraz za granicą.
prof. dr hab. Monika Wanyura-Kurosad – artystka, graficzka, rysowniczka i scenografka, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zajmuje się grafiką, rysunkiem, scenografią, instalacją i sztuką książki. Realizowała scenografie m.in. dla teatru, filmu i telewizji, a jej prace prezentowano na licznych wystawach w kraju i za granicą.
dr Marek Osman – projektant wzornictwa i grafiki użytkowej, adiunkt Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Zajmuje się m.in. projektowaniem opakowań, identyfikacji wizualnej, wydawnictw i znaków graficznych. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje plakat społeczny i kulturalny.
Jakub Bulzak – historyk, pedagog, publicysta i animator kultury, związany z Nowym Sączem. Autor i współautor publikacji dotyczących historii Sądecczyzny oraz historii Regionalnego Zespołu Pieśni i Tańca „Lachy”, który w 2026 roku obchodzi jubileusz 70-lecia działalności. Od lat angażuje się również w działalność edukacyjną i kulturalną.
Urszula Zybura – poetka, wydawczyni i tłumaczka, związana ze środowiskiem literackim Kalisza i Warszawy. Autorka licznych tomów poezji i aforyzmów. Jej utwory były tłumaczone na wiele języków. Pełni funkcję prezeski Wielkopolskiego Oddziału Związku Literatów Polskich.
Zofia Stojakowska-Staich – filolożka, bibliotekoznawczyni i redaktorka, zasłużona działaczka na rzecz kultury góralskiej, członkini Związku Podhalan w Polsce. Po śmierci męża, poety i regionalisty Tadeusza Staicha, kontynuowała jego działalność wydawniczą, kierując Oficyną Podhalańską Związku Podhalan. Angażowała się w popularyzację literatury regionalnej oraz dziedzictwa Podhala i Spisza.
Wiesław Wójcik – historyk turystyki górskiej, autor publikacji poświęconych dziejom polskiego przewodnictwa górskiego i piśmiennictwu górskiemu. Związany z Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym i Związkiem Podhalan w Polsce. Członek Rady Naukowej Krakowskiego Oddziału Związku Podhalan.
Władysław Katarzyński – dziennikarz, poeta, prozaik, satyryk i autor tekstów piosenek, związany z kulturą Warmii i Mazur. Przez ponad 35 lat pracował w „Gazecie Olsztyńskiej”, specjalizując się w reportażu społecznym. Autor kilkunastu książek, w tym zbiorów poezji, satyr, opowiadań i tekstów piosenek wykonywanych przez polskie zespoły oraz kabarety, m.in. Czerwony Tulipan, Enej i Kaczki z Nowej Paczki. Należy do Związku Literatów Polskich i Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
Jarosław Marcin Rubacha – historyk, bałkanista i profesor nauk humanistycznych, związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie, gdzie pracuje w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Specjalizuje się w historii Półwyspu Bałkańskiego w XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Bułgarii, stosunków międzynarodowych oraz historii prasy. Autor i współautor licznych publikacji naukowych poświęconych tej tematyce.
Marek Sokołowski – profesor nauk humanistycznych, medioznawca i socjolog kultury związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Autor i współautor licznych publikacji naukowych poświęconych mediom audiowizualnym, filmowi, telewizji i internetowi. Przez lata kierował Katedrą Socjologii UWM. Był członkiem Rady Programowej oddziału Telewizji Polskiej w Olsztynie oraz Rady Programowej Radia Olsztyn.
Julian Kowalczyk – historyk, etnograf, regionalista i działacz społeczny, zajmujący się dokumentowaniem i popularyzacją dziedzictwa Spisza, Podhala i Orawy. Przez wiele lat pracował jako redaktor czasopism „Na Spiszu” i „Podhalanin”. Od 2020 roku pełni funkcję prezesa Zarządu Głównego Związku Podhalan w Polsce. Zaangażowany w działania prowadzące do wpisu kultury górali polskich Karpat na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Renata Piątkowska – historyczka sztuki, kustosz dyplomowany, główna kuratorka zbiorów Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Autorka licznych artykułów i publikacji, w tym książki „Między Ziemiańską a Montparnasse’em. Roman Kramsztyk” (2004). W 2026 roku obchodzi jubileusz 40-lecia pracy na rzecz kultury.
Towarzystwo Przyjaciół Janowca nad Wisłą – stowarzyszenie zarejestrowane w 1995 roku. Jego celem jest ochrona i popularyzacja historii oraz dziedzictwa Janowca i jego okolic. Towarzystwo gromadzi i opracowuje materiały dotyczące regionu, prowadzi działalność wydawniczą i edukacyjną oraz angażuje się w inicjatywy służące zachowaniu lokalnej pamięci i tożsamości. Jednym z ważnych obszarów jego działalności jest wydawanie kwartalnika „Gazeta Janowiecka”, poświęconego historii i współczesności Janowca oraz jego mieszkańców.