LPK: Marek Tobera

Ludzie Polskiej
Książki
(cykl pod patronatem PTWK)

Marek Tobera. Ur. 22 XI 1955.

Dr hab. nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, historyk książki i prasy, bibliolog, księgarz, dziennikarz, redaktor prasowy i książkowy, recenzent.

Wykształcenie: studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim (1974-79), doktoryzował się w Instytucie Badań Literackich PAN (1986), habilitację uzyskał na Wydziale Historycznym UW prezentując cykl opracowań poświęconych transformacji polskiego rynku książki w latach 1989-2000 (2015). Aktywność zawodowa. Na rynku książki: praca w Głównej Księgarni Naukowej im. Bolesława Prusa w Warszawie (dwukrotnie: w Domu Książki 1980 oraz spółce prywatnej 1993), redakcji branżowego miesięcznika “Notes Wydawniczy” (1993-2003; jako redaktor naczelny 1993-2000, prezes firmy wydającej periodyk 1997-2000 oraz członek zarządu i redaktor 2000-03). Współpracownik Wydawnictwa Kronika (1991-93); autor wielu recenzji wydawniczych oraz recenzji wewnętrznych dla redakcji czasopism bibliologicznych. Praca naukowa i dydaktyczna: Instytut Badań Literackich PAN (1980-2000), Uniwersytet Warszawski – w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych (2000-15) oraz na Wydziale Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii (2015-25). Twórca nowego programu, a następnie kierownik ścieżki magisterskiej “Edytorstwo” (IINiSB, 2005-15). Opracował założenia programowe Podyplomowych Studiów Polityki Wydawniczej i Księgarstwa, których był sekretarzem naukowym (2002-06) oraz kierownikiem (2006-21). Współtwórca programu dydaktycznego, odpowiedzialny za organizację zajęć Polskiej Akademii Księgarstwa – studiów podyplomowych UW przeznaczonych dla księgarzy i dotowanych z budżetu Ministerstwa Kultury (2015-2017). Na UW prowadził zajęcia na poziomie licencjackim, magisterskim i podyplomowym; dotyczyły one m.in. współczesnych zagadnień wydawniczo-księgarskich, a także dziejów książki i prasy oraz historii społeczno-politycznej. Promotor ponad 170 prac dyplomowych poświęconych problematyce książkowej i prasowej. Jako wykładowca współpracował także z Wyższą Szkołą Humanistyczną w Pułtusku. Publikacje naukowe: m.in. książki W tym niezwykłym czasie. Początki transformacji polskiego rynku książki (1989-1995), Wyd. Akademickie Sedno 2013 [wspólnie z Bogdanem Klukowskim]; Nauka o książce. Antologia tekstów, praca zbiorowa [red. wspólnie z Dariuszem Kuźminą], Wyd. SBP (2006); Prasa Królestwa Polskiego w opinii władz cenzury rosyjskiej (1901-1914). Dokumenty[wstęp, tłumaczenie i opracowanie wspólnie z Januszem Kosteckim], Oficyna Wyd. ASPRA-JR (2013); „Wesołe gazetki”. Prasa satyryczno – humorystyczna Królestwa Polskiego 1905-1914, PWN (1988); liczne artykuły dotyczące m.in. historii księgarstwa polskiego w XX w. opublikowane w “Przeglądzie Bibliotecznym”, “Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznym” i innych periodykach oraz pracach zbiorowych. Dziennikarstwo: prócz “Notesu Wydawniczego” pracował w redakcji “Warszawskiej Informacji Prasowej” (wyd. Niezależna Agencja Prasowa 1991), teksty publicystyczne i popularyzatorskie zamieszczał m. in. w “Więzi”, “Przeglądzie Katolickim”, “Mówią Wieki” i “Głosie”; recenzje książek na łamach m.in. “Kwartalnika Historii Prasy Polskiej”, “Z Badań nad Książką i Księgozbiorami Historycznymi”, “Biuletynu Polonistycznego”, “Obiegu bez Cenzury” (drugi obieg), “Ex Libris” i “Tygodnika Solidarność”, a także w Polskim Radiu (1994-2002; m.in. w audycji “Nowości Wydawnicze” PR2). Sprawy biblioteczne: uczestnik edycji 2-10 Forum Polskiego Towarzystwa Czytelniczego w Cedzynie (1994-2003; m.in. autor referatów, moderator dyskusji panelowych, prowadzący warsztaty i spotkania z wydawcami), prelegent na bibliotecznych konferencjach szkoleniowych w wielu województwach, wykładowca Centrum Edukacji Bibliotecznej i Dokumentacyjnej. Działalność społeczna: członek Kapituły Nagrody Sezonu Wydawniczo-Księgarskiego Ikar (jeden z inicjatorów tej nagrody, w latach 1996-99 przewodniczący Kapituły), honorowy członek Stowarzyszenia Księgarzy Polskich (w latach 2017-23 w Zarządzie Głównym, 2017-18 wiceprzewodniczący ZG). Działalność opozycyjna w okresie PRL (m.in. dotycząca nieocenzurowanych książek): kolporter niezależnej prasy i książek w drugim obiegu wydawniczym (1979-1989), aktywny w NSZZ Solidarność 1980-1981 oraz po delegalizacji związku (od stanu wojennego do końca PRL). Odznaczenia: Złota Odznaka SKP (2007), Zasłużony dla Kultury Polskiej (2011), Zasłużony dla Warszawy (2022), Dyplom Stulecia Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek „w uznaniu szczególnych zasług dla rozwoju i znaczenia polskiej książki” (2022).

(oprac. ap)