Wystawa “Po sąsiedzku z Polą Gojawiczyńską”

W 2026 roku przypada 130. rocznica urodzin Poli Gojawiczyńskiej – wybitnej warszawskiej pisarki i nowelistki, znanej przede wszystkim z dylogii Dziewczęta z Nowolipek i Rajska jabłoń. Z tej okazji Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie inauguruje obchody „Roku Poli Gojawiczyńskiej” na Mazowszu, ustanowionego przez Sejmik Województwa Mazowieckiego.

Obchody rozpocznie otwarcie wystawy „Po sąsiedzku z Polą Gojawiczyńską”, które odbędzie się 15 kwietnia. Ekspozycja przybliża życie i twórczość autorki w realiach międzywojennej Warszawy, ze szczególnym uwzględnieniem okresu, gdy mieszkała przy ulicy Brzozowej.

Na wystawie zaprezentowane zostaną m.in. fotosy z filmu Dziewczęta z Nowolipek (1937) w reżyserii Józefa Lejtesa, ukazujące obraz przedwojennej stolicy, zwłaszcza jej ubogich dzielnic. Istotną część ekspozycji poświęcono również doświadczeniom II wojny światowej, które Gojawiczyńska utrwaliła w swojej twórczości. Szczególne miejsce zajmuje powieść Krata, oparta na autobiograficznych przeżyciach autorki z pobytu na Pawiaku w 1943 roku.

Zwiedzający będą mogli zobaczyć bogaty wybór materiałów archiwalnych: rękopisy, pierwsze wydania utworów, fotografie, plakaty, publikacje książkowe, a także odznaczenia i medale przyznane pisarce po wojnie. Wystawie towarzyszy specjalny folder przybliżający sylwetkę autorki, która – mimo trwałego miejsca w historii literatury XX wieku – pozostaje dziś nieco zapomniana.

W ramach programu wydarzeń towarzyszących muzeum przygotowało również inicjatywy skierowane do szerokiego grona odbiorców. W planach znalazły się m.in. gra miejska „Dziewczęta z Nowolipek”, spacery z przewodnikiem „Śladami Poli Gojawiczyńskiej”, a także czytania jej powieści w wykonaniu aktorów. Uzupełnieniem programu będą projekcje filmowych adaptacji Dziewcząt z Nowolipek – zarówno klasycznej wersji z 1937 roku, jak i ekranizacji z 1985 roku w reżyserii Barbary Sass-Zdort, którym towarzyszyć będą dyskusje o przedwojennej Warszawie.

Wystawa stanowi wyjątkową okazję do ponownego odkrycia twórczości Poli Gojawiczyńskiej oraz spojrzenia na historię Warszawy przez pryzmat jej literackich obrazów.

Czas trwania wystawy: 15.04. – 31.12. 2026

KURATORKA: Grażyna Ryfka

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza
Rynek Starego Miasta 20
Warszawa

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza jest finansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Muzeum Literatury: https://muzeumliteratury.pl

(info i grafika: Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza)