3 lipca 2026 roku podczas uroczystej gali w Centrum Kongresowym ICE Kraków poznaliśmy laureata XXII edycji Nagrody Transatlantyk, najważniejszego wyróżnienia przyznawanego corocznie przez Instytut Książki ambasadorkom i ambasadorom literatury polskiej za granicą. Został nim Tapani Kärkkäinen, wybitny tłumacz literatury polskiej na język fiński.
Grzegorz Jankowicz, dyrektor Instytutu Książki, podkreślił ogromny dorobek tłumaczeniowy laureata i jego wkład w promocję polskiej kultury: Tapani Kärkkäinen to niewątpliwie najważniejszy fiński tłumacz z języka polskiego. Jego dorobek translatorski budzi ogromny podziw – przekładał gigantów współczesnej literatury polskiej i jej klasyków. To dzięki niemu literatura polska jest dziś obecna w Finlandii, nie tylko zresztą w księgarniach, ale i na deskach teatralnych. A przecież na tym nie koniec – związki Kärkkäinena z Polską i jego zaangażowanie w przybliżanie Finom naszej kultury obejmują także książki autorskie, w tym przewodniki po kulturze Warszawy i Krakowa. Nagroda Transatlantyk trafia w ręce wybitnego tłumacza i wielkiego popularyzatora polskiej kultury, literatury i języka.
Tomasz Chłoń, szef polskiej ambasady w Finlandii, w laudacji na cześć laureata powiedział: Jego imponujący dorobek świadczy tyleż o ilości, co – przede wszystkim – o klasie. Napisałem kiedyś, że doba Tapaniego trwa 72 godziny. Nie zaprzeczył. Uznałem więc, że trafnie to oceniłem. O jakości jego pracy najlepiej mówią fińscy krytycy. Piszą o niezwykłej precyzji, wyczuciu języka i o tym, że dla współczesnej literatury polskiej stał się w Finlandii tłumaczem niezastąpionym. Tomasz Chłoń dodał, że dziś – także dzięki soft power literatury – Polska jest dla Finlandii krajem bliskim.
Wyboru tegorocznego laureata dokonała Kapituła Nagrody w składzie: Xavier Farré, Hatif Janabi, Grzegorz Jankowicz, Abel Murcia, Tomasz Pindel, Anna Wasilewska i Aga Zano. Wartość nagrody wynosi 50 000 złotych. Tegoroczny laureat otrzymał również pamiątkowy dyplom oraz statuetkę autorstwa Justyny Żak.
W tym roku po raz pierwszy nagrodzie pieniężnej towarzyszyła nowa statuetka. Jej autorką jest Justyny Żak – artystki sztuk wizualnych, absolwentki Wydziału Ceramiki i Szkła Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu oraz stypendystki Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Statuetka została wykonana ze szkła sodowego i ołowiowego, formowanego w procesie wytapiania w piecu elektrycznym. Składa się z dwóch elementów szklanych, które po obróbce termicznej zostały trwale połączone.
Tapani Kärkkäinen (ur. 1962) jest tłumaczem literatury polskiej na język fiński. Przekładał książki Manueli Gretkowskiej, Ryszarda Kapuścińskiego, Hanny Krall, Małgorzaty Lebdy, Andrzeja Sapkowskiego, Brunona Schulza, Wojciecha Szabłowskiego, Wojciecha Tochmana, Olgi Tokarczuk, Michała Witkowskiego, a także sztuki teatralne m.in. Sławomira Mrożka, Tadeusza Słobodzianka, Stanisława Ignacego Witkiewicza. Jest autorem przewodników po kulturze Warszawy i Krakowa oraz antologii środkowoeuropejskich tekstów kawiarnianych pt. Kadonnutta kahvilaa etsimässä („Poszukiwanie zaginionej kawiarni”). Tłumaczył również polskie filmy fabularne i dokumentalne. Za fiński przekład Biegunów Olgi Tokarczuk otrzymał Nagrodę im. Mikaela Agricoli.
Idea Nagrody Transatlantyk
Nagroda Transatlantyk została wręczona po raz pierwszy 13 maja 2005 roku w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie podczas Światowego Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej.
Laureatem lub laureatką Nagrody mogą zostać m.in. tłumacze i tłumaczki literatury polskiej, a także jej promotorzy i promotorki – wydawcy, wydawczynie, krytycy literaccy, badaczki i badacze literatury oraz animatorzy i animatorki kultury.
Wybór laureata lub laureatki dokonuje Kapituła złożona z wybitnych osób ze świata literatury: badaczy i badaczek, tłumaczy i tłumaczek, animatorów życia kulturalnego oraz dyrektora Instytutu Książki.
Nagrodą uhonorowano takie znakomitości jak Anders Bodegård (Szwecja), Albrecht Lempp (Niemcy), Ksenia Starosielska (Rosja), Biserka Rajčić (Serbia), Pietro Marchesani (Włochy), Vlasta Dvořáčková (Czechy), Yi Lijun (Chiny), Karol Lesman (Holandia), Bill Johnston (Stany Zjednoczone), Laurence Dyèvre (Francja), Constantin Geambaşu (Rumunia), Lajos Pálfalvi (Węgry), Antonia Lloyd-Jones (Wielka Brytania), Hendrik Lindepuu (Estonia), Ewa Thompson (Polska), Tokimasa Sekiguchi (Japonia), Silvano De Fanti (Włochy) i Hatif Janabi (Irak), Vera Verdiani (Włochy), Abel Murcia (Hiszpania) i Xavier Farré (Hiszpania).
(źródło IK., foto. Fb IK)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.