Czytanie ilustrowane książki Sylwii Chutnik „Dżinsy na parapecie. O równości dla dzieci”

Ilustracje Magdy Danaj ożyją na oczach widzów, tworząc trochę teatr, a trochę komiks. Właśnie tak wyglądać będzie czytanie ilustrowane książki Sylwii Chutnik „Dżinsy na parapecie. O równości dla dzieci”, w inscenizacji Michała Derlatki.

30 sierpnia o godz. 13:00 zaproszono rodziny z dziećmi 8+ do biblioteki Europejskiego Centrum Solidarności. Wszystkie bezpłatne bilety już zostały rozdane. Kolejna okazja do wzięcia udziału w czytaniu ilustrowanym – 13 września o godz. 10.00. Wydarzenia będą tłumaczone na polski język migowy (PJM).

„Dżinsy na parapecie” to druga z opowieści poświęconych ważnym wartościom gdańskim – solidarności, równości, wolności. Projekt zainicjowało Europejskie Centrum Solidarności, zapraszając do współpracy wydawnictwo Agora dla dzieci i Miejski Teatr Miniatura. Premiera czytania ilustrowanego odbędzie się w rocznicę zakończenia wielkiego strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, gdańska premiera książki z udziałem autorki i ponownym wystawieniem czytania – podczas Gdańskich Targów Książki.

Po spektaklu „Bibuła w tapczanie”, który opowiada o solidarności, odbędą się rozmowy o równości – nie jako haśle z podręcznika, ale wartości, której uczymy się w codziennych relacjach z innymi. Historia rozgrywa się u schyłku lat 80. i oglądamy ją oczami dziecka. W świecie blokowisk, kolejek, pierwszych zabawek z Zachodu i wyborczego kowboja, wielka historia nieustannie przeplata się z dziecięcym spojrzeniem na codzienność i pragnieniem lepszego, bardziej kolorowego świata. Mała Sylwia obserwuje Polskę w okresie przemian, widzi czas Okrągłego Stołu i wyborów czerwcowych. Jej uwagę przyciągają jednak także rzeczy pozornie mało istotne: czekoladowe batoniki, zachodnie zabawki czy marzenie o własnej lalce Barbie. Próbując zrozumieć otaczającą ją rzeczywistość, odkrywa, że nie wszyscy mają takie same możliwości, doświadczenia i życiowy start. W tej podróży towarzyszy jej Jacek Kuroń – człowiek, który wierzył, że prawdziwa równość zaczyna się od empatii, rozmowy i gotowości do zauważenia drugiego człowieka.

Książka Sylwii Chutnik „Dżinsy na parapecie. O równości dla dzieci” (Agora dla dzieci), przełożona na język teatru, opowiada o dorastaniu w czasie przełomu, ale jednocześnie stawia bardzo aktualne pytania: Czy wszyscy mamy równe szanse? Czy wolność automatycznie oznacza sprawiedliwość? Czy można zbudować świat, w którym każdy czuje się ważny i ma swoje miejsce? Co dziś znaczy solidarność z drugim człowiekiem?

Opowieść wzbogacają komiksowe ilustracje Magdy Danaj, które w rękach aktorek Miniatury ożywią czytanie i pozwolą spojrzeć na perspektywę lat 80. z dziecięcą wyobraźnią.

– Najciekawsze w tej historii jest dla mnie to, że opowiada o wielkich zmianach z perspektywy dziecka. Dzięki temu polityka schodzi na drugi plan, a najważniejsze stają się codzienne doświadczenia, marzenia i pytania o to, dlaczego jedni mają łatwiej, a inni trudniej. Chciałbym, żeby to czytanie było przede wszystkim zaproszeniem do rozmowy o równości, empatii i odpowiedzialności za drugiego człowieka. Nie szukamy prostych odpowiedzi, raczej zachęcamy do wspólnego zastanowienia się nad tym, jak te wartości rozumieć dzisiaj – mówi Michał Derlatka, autor inscenizacji i adaptacji.

Gdańska premiera książki z udziałem Sylwii Chutnik odbędzie się podczas Gdańskich Targów Książki – 13 września 2026 (niedziela) o godz. 10.00, wówczas też będzie można wziąć udział bezpłatnie w kolejnym czytaniu ilustrowanym.
Bezpłatne bilety będą dostępne od 1 września na stronie: ecs.gda.pl

– Tak właśnie chcemy rozmawiać z dziećmi o wartościach bezcennych dla wspólnoty – mówi Magdalena Mistat, p.o. dyrektor ECS. – Zachęcamy rodziców i dziadków, by wspólnie z dziećmi sięgali po lekturę i rodzinne opowieści, które pozwolą najmłodszym poczuć historię jako coś bliskiego i osobistego.

O ARTYSTACH:

Michał Derlatka – pochodzący z Trójmiasta reżyser teatralny, ukończył wydziały aktorski (PWST we Wrocławiu) oraz reżyserii dramatu (PWST Kraków/Wrocław), a także studiował reżyserię i dramaturgię w Hiszpanii (Institut del Teatre, Barcelona). Jego dotychczasowa twórczość reżyserska obejmuje realizację ponad sześćdziesięciu spektakli teatralnych oraz bez mała trzydziestu czytań udramatyzowanych, (większość z nich realizowana była w Teatrze Wybrzeże
w ramach autorskiego cyklu „Lekcje Niegrzeczności”), a także realizacji video (np. miniserial pandemiczny „Papety z ostatniej chwili”) i działań edukacyjnych realizowanych w Polsce i za granicą, m.in. w Czechach, Hiszpanii czy ostatnio w Turcji w ramach programu Erasmus +.

Wśród najbardziej znaczących spektakli Derlatki znalazł się wielokrotnie nagradzany monodram „Beton” na podstawie prozy Moniki Milewskiej, „Co u Diabła” czyli nagrodzony na festiwalu Klasyka Od-Nowa spektakl na podstawie baśni braci Grimm, finalista konkursu Klasyka Żywa: zrealizowana w Teatrze Wybrzeże „Zaczarowana Królewna” Artura Oppmana czy „Papety po raz pierwszy w Polsce” Marii Wojtyszko – laureat Tukana OFF XXX PPA we Wrocławiu. Jego spektakl „Bibuła w tapczanie” otrzymał Grand Prix 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.

Wykładowca kierunku Zarządzanie Instytucjami Artystycznymi oraz członek rady programowej Wiedzy o Teatrze na Uniwersytecie Gdańskim, stypendysta m. in. programów MKiDN, KPO i Miasta Sopotu, w roku 2025 odznaczony brązowym medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis.

Magdalena Danaj – rysowniczka i ilustratorka, autorka projektu Porysunki, rozwijanego od 2006 roku. W swojej twórczości koncentruje się na rysunku narracyjnym, satyrycznym i komiksie, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między obrazem a tekstem.

Ukończyła filologię polską. Zajmowała się również dziennikarstwem, public relations i projektowaniem graficznym. Obecnie tworzy komiksy, rysunki satyryczne i ilustracje, pracuje nad nowelami graficznymi oraz prowadzi własne wydawnictwo.

Jej prace były prezentowane na wystawach w Polsce i za granicą, a także publikowane i wykorzystywane m.in. na plakatach, okładkach książek i płyt, muralach, ubraniach oraz opakowaniach. Współpracowała z licznymi instytucjami kultury, mediami i markami, m.in. Netflix, IKEA, Empik, Amnesty International, Opera Narodowa, Miasto Gdańsk i Miasto Warszawa.

W 2026 roku była rezydentką literacką w Barcelonie w ramach wymiany między Gdańskiem i Barceloną – Miastami Literatury UNESCO.

Jorge Gallardo-Altamirano – artysta sceniczny i mediator kultury, mieszkający w Kadyksie w Hiszpanii. Zajmuje się dramaturgią wizualną oraz coachingiem aktorskim. Od lat współpracuje z twórcami teatru lalkowego i teatru formy, m.in. z Michałem Derlatką i katalońskim zespołem La Mula, a także z choreografkami współczesnego tańca – Natalią Jiménez i Heleną Martos.

W 2017 roku obronił rozprawę doktorską poświęconą zacieraniu granic między sceną, publicznością a środowiskiem. Badania te łączą jego zainteresowania akademickie z praktyką artystyczną i społeczną.

Gallardo-Altamirano koordynuje również działalność Be.Time SCA – niewielkiej spółdzielni założonej w kwietniu 2017 roku w Kadyksie, w ramach której pracuje jako mediator kultury. Realizuje projekty poświęcone odbudowie i wzmacnianiu relacji międzyludzkich oraz regeneracji krajobrazu. W odpowiedzi na wyzwania związane ze zmianami klimatu i degradacją ekosystemów Be.Time działa na rzecz budowania współodpowiedzialności obywatelskiej i instytucjonalnej, wykorzystując sztukę i aktywizm jako główne narzędzia. Spółdzielnia współpracuje z oddolnymi organizacjami kulturalnymi, instytucjami edukacyjnymi oraz sieciami wzajemnego wsparcia w Hiszpanii, Portugalii i w ramach europejskich sieci współpracy.

Dariusz Czarniecki – artysta, aktor, absolwent PPSWA im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. W czasie studiów związany z Teatrem Muzycznym w Gdyni. Współpracował z Konsulatem Kultury w Gdyni, gdzie zadebiutował w spektaklu „Mayday” (2016), oraz z Teatrem Gdynia Główna w spektaklu „Dwoje” (2017). Współpracował z Kujawsko-Pomorskim Teatrem Muzycznym przy produkcjach „Kręci się!?” (2023) oraz „Marysia ma Rysia” (2024). Od kilku lat na stałe związany z Miejskim Teatrem Miniatura, gdzie można go zobaczyć w wielu spektaklach repertuarowych. W tym roku spektakl: „Bibuła w tapczanie”, w którym wcielił się w role Kazimierza Pompki i Lecha Wałęsy, otrzymał Grand Prix 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.

(info i grafika: Europejskie Centrum Solidarności)