11 czerwca 2025 roku, w Pałacu Rzeczypospolitej – siedzibie skarbów Biblioteki Narodowej – odbyła się uroczystość wręczenia Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta. Laureatką tegorocznej edycji została Anne Carson – wybitna poetka, eseistka i filolożka klasyczna, jedna z najoryginalniejszych postaci współczesnej literatury światowej.
Twórczość Anne Carson, przeniknięta dialogiem z wielką literaturą – od Homera i Safony po XX wiek – w sposób naturalny koresponduje z pisarstwem Zbigniewa Herberta, który także poszukiwał duchowej więzi z klasyczną Europą i stawiał pytania o miejsce jednostki wobec historii.
Anne Carson powiedziała podczas uroczystości:
Lubię myślenie. Wydaje mi się, że to jedna z najbardziej zachwycających rzeczy, jakie robimy jako ludzie. A jeśli pragniemy zapisać, ująć lub uchwycić tę ekscytację, którą przynosi myślenie, najlepszym narzędziem jest wiersz. Dlatego szczególnie pociągają mnie wiersze Zbigniewa Herberta, które przemawiają głosem pewnego siebie pana Cogito i podejmują temat myślenia.
W laudacji wygłoszonej na cześć Laureatki, członkini Jury – poetka i tłumaczka Krystyna Dąbrowska – podkreśliła:
Anne Carson nazywa swoje długie wiersze „powieściami” lub „esejami” i rzeczywiście włącza do lirycznej dykcji elementy eseju, prozy poetyckiej, dramatu i przekładu. […] Przekraczając granice gatunków i igrając z naszymi oczekiwaniami, Carson nie opuszcza terytorium poezji — przeciwnie, poszerza jego granice, a nawet sprawia, że wydaje się ono nieograniczone. Jest poetką olśniewającej wyobraźni, dającą mi, jako czytelnikowi, poczucie całkowitej wolności, odkrywania nowych światów.
Podczas gali zabrzmiały wybrane przez Anne Carson wiersze Zbigniewa Herberta w interpretacji dwóch znakomitych aktorek: Magdaleny Czerwińskiej oraz Mai Ostaszewskiej. Poezja autora Pana Cogito – głęboko zakorzeniona w tradycji, a zarazem współczesna i uderzająco aktualna – ukazywała się w nowych odsłonach i kontekstach, rezonując z poetyką tegorocznej laureatki.
Nagrodę stanowi statuetka projektu Szaroszyk Rycerski Architekci – z autografem Zbigniewa Herberta – oraz czek w wysokości 50 tys. dolarów ufundowany przez Partnerów Strategicznych Nagrody. W imieniu Partnerów Nagrodę wręczyli: Jacek Michałowski, Członek Rady Fundacji PZU oraz Magdalena Bartkiewicz-Podoba, C.E.O. Liebrecht & wooD Poland.
Artystycznym dopełnieniem wieczoru był Koncert Wizualny, w którym obraz i dźwięk spotkały się w performatywnej opowieści. Za oprawę wideo odpowiadał Mariusz Wilczyński – uznany reżyser animacji i artysta wizualny. Towarzyszyli mu znakomici muzycy: Marcel Markowski – wiolonczelista, członek Royal String Quartet, solista i kameralista, oraz Paweł Szamburski – klarnecista, kompozytor, współtwórca kolektywu Lado ABC.
Retransmisja zapisu wideo z przebiegu uroczystości wręczenia Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta 2025 dostępna jest na Facebooku i kanale YouTube Fundacji im. Zbigniewa Herberta oraz na kanale YouTube Biblioteki Narodowej.
Partnerami strategicznymi Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta 2025 są:
- Fundacja PZU
- Liebrecht & wooD Poland – Inwestor i Promotor kultury wysokiej w Centrum Praskim Koneser.
Patronem medialnym wydarzenia jest Polskie Radio.
Anne Carson – pochodząca z Kanady poetka, eseistka i profesor filologii klasycznej należy do najsłynniejszych pisarek na świecie. Jej kolejne tomy, uznawane przez krytyków za arcydzieła, są zarazem nowatorskie i zanurzone w tradycji. Anne Carson, podobnie jak Zbigniew Herbert, nieustannie wykorzystuje dialog z przeszłością jako materię twórczą, a jej poezję cechuje zarówno prostota jak i wielka erudycja. Liczne w twórczości Carson odwołania do kultury starożytnej byłyby szczególnie bliskie autorowi wiersza Dlaczego klasycy i zbioru esejów Labirynt nad morzem.
Po polsku ukazały się jej tomy: Dekreacja, Autobiografia czerwonego, Piękno męża i Słodko-gorzki eros, a tłumaczyli ją m.in.: Renata Lis, Olga Kubińska, Maciej Topolski i Natalia de Barbaro.
Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta to wyróżnienie na polu literatury światowej – przede wszystkim w dziedzinie poezji. Przyznawana jest
od 2013 roku za wybitne dokonania artystyczne i intelektualne nawiązujące do idei, które przyświecały twórczości Zbigniewa Herberta. Jej laureatami byli dotąd W.S. Merwin, Charles Simic, Ryszard Krynicki, Lars Gustafsson, Breyten Breytenbach, Nuala Ni Dhomhnaill, Agi Miszol, Durs Grünbein, Yusef Komunyakaa, Marianna Kijanowska, Tomas Venclova oraz Yang Lian.
Laureatkę wyłoniło Jury, w skład którego weszli poeci, eseiści, tłumacze i wydawcy: Krystyna Dąbrowska (Polska), Edward Hirsch (USA), Michael Krüger (Niemcy), Mercedes Monmany (Hiszpania) oraz Aleš Šteger (Słowenia).
Więcej informacji o Międzynarodowej Nagrodzie Literackiej im. Zbigniewa Herberta:
(źródło: Fundacja Herberta, fot. Paweł Morawiec/Biblioteka Narodowa)
Dział, w którym zamieszczane są drobne informacje z rynku wydawniczo-księgarsko-poligraficznego.